Θεωρητικό πλαίσιο και εννοιολογικό πλαίσιο — ποια είναι η διαφορά, με παραδείγματα

Έχεις μαζέψει άρθρα, αλλά ο επιβλέπων γράφει “λείπει θεωρητικό πλαίσιο” και μετά σε επόμενη επισήμανση “θέλω καθαρό εννοιολογικό πλαίσιο”. Μοιάζουν ίδιο πράγμα, όμως όταν πας να τα γράψεις, το κείμενο μπλέκει θεωρίες με βελάκια μεταβλητών και κανείς δεν καταλαβαίνει ποιο κομμάτι κάνει τι. Αν ετοιμάζεις πτυχιακή ή διπλωματική, η διάκριση αυτή καθορίζει αν το σχέδιο κεφαλαίων σου θα σταθεί μέχρι το τέλος.

Το θεωρητικό πλαίσιο είναι οι θεωρίες και τα μοντέλα της βιβλιογραφίας που εξηγούν το φαινόμενο: τι λένε οι σχολές σκέψης και γιατί. Το εννοιολογικό πλαίσιο είναι το δικό σου ερευνητικό μοντέλο: ποιες μεταβλητές/έννοιες μετράς και πώς συνδέονται στις υποθέσεις σου. Πρώτα θεμελιώνεις θεωρητικά, μετά αποστάζεις αυτό σε ένα λειτουργικό, ελεγξίμο σχήμα.

In this guide

• Ποια είναι η διαφορά θεωρητικού και εννοιολογικού πλαισίου;
• Πότε χρειάζομαι το καθένα στο προπτυχιακό ή στο master μου;
• Πώς χτίζεται ένα θεωρητικό πλαίσιο βήμα-βήμα;
• Πώς σχεδιάζω ένα εννοιολογικό πλαίσιο που λειτουργεί στην πράξη;
• Πώς συνδέονται τα δύο με το πλαίσιο έρευνας πτυχιακής;
• Ποια λάθη κάνουν συνήθως οι φοιτητές στο θεωρητικό και εννοιολογικό πλαίσιο;
• Πώς αξιολογώ και αναθεωρώ πριν το πρώτο draft;
• Ποια checklist να τσεκάρω πριν προχωρήσω;

Ποια είναι η διαφορά θεωρητικού και εννοιολογικού πλαισίου;

Το θεωρητικό πλαίσιο συνοψίζει και ερμηνεύει καθιερωμένες θεωρίες/μοντέλα που σχετίζονται με το θέμα σου και δείχνει πώς φωτίζουν το φαινόμενο. Το εννοιολογικό πλαίσιο μετατρέπει αυτό το υπόβαθρο σε συγκεκριμένες έννοιες/μεταβλητές και σχέσεις που θα ελέγξεις ή θα εξετάσεις. Άρα, το πρώτο απαντά “με ποια οπτική βλέπω το πρόβλημα;”, το δεύτερο “τι ακριβώς θα μετρήσω ή θα κωδικοποιήσω και με ποιες σχέσεις;”.

Βασικοί ορισμοί με μια φράση

• Θεωρητικό πλαίσιο: Χάρτης ιδεών από υπάρχουσες θεωρίες/μοντέλα που εξηγούν το φαινόμενο.
• Εννοιολογικό πλαίσιο: Το δικό σου επιχειρησιακό μοντέλο (έννοιες, μεταβλητές, βέλη/κατευθύνσεις, υποθέσεις).

Σε τι χρησιμεύει το καθένα

Το θεωρητικό πλαίσιο σου δίνει γλώσσα, μηχανισμούς και προσδοκίες· επιλέγεις ποια σχολή σκέψης στέκει καλύτερα και γιατί. Το εννοιολογικό πλαίσιο λειτουργεί ως “σχέδιο μηχανικής”: δείχνει τι θα συνδέσεις με τι, πού περιμένεις αιτιακές ή συσχετιστικές σχέσεις, και πώς θα ορίσεις τις έννοιες για μέτρηση ή κωδικοποίηση.

Διαφορά θεωρητικού και εννοιολογικού πλαισίου μέσα από παραδείγματα

• Κοινωνικές επιστήμες: θεωρητικά μπορείς να επιλέξεις Θεωρία Προγραμματισμένης Συμπεριφοράς· εννοιολογικά τη μετατρέπεις σε μεταβλητές όπως στάσεις, υποκειμενικοί κανόνες, αντιλαμβανόμενος έλεγχος, πρόθεση, συμπεριφορά, με συγκεκριμένα βέλη.
• Νοσηλευτική: θεωρητικά αναφέρεσαι στη θεωρία αυτοφροντίδας της Orem· εννοιολογικά την κάνεις δείκτες συμμόρφωσης, κοινωνικής υποστήριξης, γνωστικών εμποδίων, με σχέσεις προς τις εκβάσεις.

Πίνακας σύγκρισης με συγκεκριμένα παραδείγματα

Στοιχείο	Θεωρητικό πλαίσιο	Εννοιολογικό πλαίσιο
Ρόλος	Επιλογή και σύνθεση θεωριών	Σχεδίαση μοντέλου μεταβλητών/εννοιών
Ερώτηση που απαντά	“Ποια θεωρία εξηγεί καλύτερα το φαινόμενο;”	“Τι θα μετρήσω/κωδικοποιήσω και πώς συνδέεται;”
Μορφή	Κείμενο με συγκριτική ανάλυση	Διάγραμμα/σχήμα + λειτουργικοί ορισμοί
Παράδειγμα (Ψυχολογία)	Θεωρία Αυτοαποτελεσματικότητας (Bandura)	Αυτοαποτελεσματικότητα → Επίμοχθη προσπάθεια → Επίδοση
Παράδειγμα (Διοίκηση)	Μοντέλο Αποδοχής Τεχνολογίας (TAM)	Χρησιμότητα, Ευχρηστία → Στάση → Πρόθεση χρήσης
Παράδειγμα (Νοσηλευτική)	Θεωρία Μεταβατικών Καταστάσεων (Meleis)	Εκπαίδευση εξόδου → Αυτο-διαχείριση → Επανεισαγωγές (↓)

Πότε χρειάζομαι το καθένα στο προπτυχιακό ή στο master μου;

Στις περισσότερες πτυχιακές/διπλωματικές, πρώτα παρουσιάζεις θεωρητικό πλαίσιο για να δείξεις κατανόηση της βιβλιογραφίας και μετά δίνεις εννοιολογικό πλαίσιο για να καταστήσεις τις επιλογές σου μετρήσιμες/ορατές. Σε μικρότερες εργασίες ίσως ζητηθεί μόνο θεωρητικό πλαίσιο, αλλά σε εμπειρικές εργασίες (ποσοτικές ή ποιοτικές) το εννοιολογικό πλαίσιο διευκρινίζει τι και πώς θα εξετάσεις.

Προπτυχιακό vs master: τι αλλάζει συχνά

Στο προπτυχιακό, το θεωρητικό πλαίσιο είναι συνήθως πιο περιγραφικό και περιορισμένο σε 1–2 θεωρίες. Στο master, περιμένουν συγκριτική στάθμιση, σύνθεση και καθαρή αιτιολόγηση επιλογών, με εννοιολογικό πλαίσιο που “κουμπώνει” στις υποθέσεις και τη μεθοδολογία.

Τύπος έρευνας και ανάγκη για πλαίσιο

• Ποσοτικές μελέτες χρειάζονται ρητά ορισμένο εννοιολογικό πλαίσιο με σαφείς μεταβλητές και κατευθύνσεις.
• Ποιοτικές μελέτες ωφελούνται από ένα “ανοικτό” εννοιολογικό σχήμα (αρχικές έννοιες) που θα αναθεωρηθεί μετά την ανάλυση.
• Θεωρητικές/βιβλιογραφικές εργασίες εστιάζουν σε θεωρητικό πλαίσιο, αλλά μπορούν να κερδίσουν από ένα συνοπτικό θεματικό σχήμα.

Πού τοποθετούνται στα κεφάλαια

Συνήθης διάταξη: μετά το επιστημονικό υπόβαθρο/ανασκόπηση, κλείνεις το κεφάλαιο με το θεωρητικό πλαίσιο και αμέσως μετά παρουσιάζεις το εννοιολογικό πλαίσιο (διάγραμμα + ορισμούς) που οδηγεί φυσικά στο κεφάλαιο μεθόδων.

Πώς χτίζεται ένα θεωρητικό πλαίσιο βήμα-βήμα;

Συνοπτικά: χαρτογραφείς τη βιβλιογραφία, επιλέγεις σχετικές θεωρίες/μοντέλα, συγκρίνεις σημεία ισχύος/αδυναμίας, τεκμηριώνεις γιατί υιοθετείς συγκεκριμένη οπτική και πώς ενημερώνει την έρευνά σου. Ο στόχος είναι να δείξεις ποια μηχανιστικά μονοπάτια θεωρείς πιθανότερα, προτού τα επιχειρησιακοποιήσεις.

Σύντομη διαδικασία 5 βημάτων

1. Καθόρισε το πεδίο: ποιο φαινόμενο/πληθυσμός/πλαίσιο σε απασχολεί.
2. Εντόπισε 2–4 βασικές θεωρίες που εφαρμόζονται στο φαινόμενο.
3. Σύγκρινε: τι εξηγεί κάθε μία, τι αφήνει κενό, σε ποια δεδομένα στηρίζεται.
4. Επίλεξε ή σύνθεσε: αιτιολόγησε γιατί μία (ή υβριδικά στοιχεία) ταιριάζει καλύτερα.
5. Γράψε το “γιατί μας νοιάζει”: πώς αυτή η επιλογή διαμορφώνει ερωτήματα/υποθέσεις.

Παράδειγμα θεωρητικού πλαισίου (κοινωνικές επιστήμες)

Θέμα: πρόθεση ανακύκλωσης φοιτητών. Επιλογή: Θεωρία Προγραμματισμένης Συμπεριφοράς (TPB). Αιτιολόγηση: εξηγεί την πρόθεση μέσα από στάσεις, υποκειμενικούς κανόνες και αντιλαμβανόμενο έλεγχο, που είναι σαφώς μετρήσιμα σε πανεπιστημιακό περιβάλλον. Αναφορά εναλλακτικής: Norm Activation Model· επισημαίνεις ότι εστιάζει περισσότερο σε προσωπικούς κανόνες και ηθική· κρίνεις την TPB ως πληρέστερη για συμπεριφορές ρουτίνας.

Παράδειγμα θεωρητικού πλαισίου (νοσηλευτική/υγεία)

Θέμα: συμμόρφωση ηλικιωμένων στη φαρμακευτική αγωγή μετά από εξιτήριο. Επιλογή: Θεωρία Αυτοδιαχείρισης Χρόνιων Νοσημάτων. Σύνδεση: επισημαίνεις ρόλους αυτοαποτελεσματικότητας, κοινωνικής υποστήριξης και υγειονομικού γραμματισμού ως κεντρικούς μηχανισμούς.

Παράδειγμα θεωρητικού πλαισίου (εκπαίδευση/διοίκηση)

Θέμα: αποδοχή πλατφόρμας e‑learning από εκπαιδευτικούς. Επιλογή: TAM (Technology Acceptance Model). Τεκμηρίωση: αντιλαμβανόμενη χρησιμότητα και ευκολία χρήσης επηρεάζουν στάση και πρόθεση υιοθέτησης. Εναλλακτικά: UTAUT για περισσότερες διαστάσεις· εξηγείς γιατί επιλέγεις TAM για απλότητα/εστίαση.

Πρακτικές συμβουλές γραφής

• Κράτησε κάθε υπο-ενότητα θεωρίας αυτόνομη: ορισμός, βασικές προτάσεις, ενδείξεις/αποδείξεις, όρια εφαρμογής.
• Κλείσε με μια μικρή “σύνθεση”: ποια μέρη κρατάς και γιατί, με 2–3 γραμμές που προετοιμάζουν το εννοιολογικό διάγραμμα.

Πώς σχεδιάζω ένα εννοιολογικό πλαίσιο που λειτουργεί στην πράξη;

Ξεκινάς από τις θεωρητικές αρχές και τις μετατρέπεις σε συγκεκριμένες έννοιες/μεταβλητές με σαφείς σχέσεις. Δείχνεις γραφικά τι επηρεάζει τι, και γράφεις λειτουργικούς ορισμούς ώστε να ξέρεις πώς θα μετρηθούν ή πώς θα κωδικοποιηθούν στις συνεντεύξεις/παρατηρήσεις. Εάν είναι ποσοτικό, συνδέεται άμεσα με υποθέσεις και μεταβλητές· εάν είναι ποιοτικό, δείχνει αρχικές κατηγορίες/θεματικούς άξονες.

Από την ιδέα στη μέτρηση: λειτουργικοί ορισμοί

• Έννοια: αφηρημένη ιδέα (π.χ. “αυτοαποτελεσματικότητα”).
• Δείκτης/μεταβλητή: μετρήσιμη όψη της έννοιας (π.χ. κλίμακα 7 σημείων για σιγουριά εκτέλεσης).
• Σχέση: κατεύθυνση/τύπος σύνδεσης (π.χ. “Αυτοαποτελεσματικότητα → Πρόθεση (θετική)”).

Παράδειγμα εννοιολογικού πλαισίου (Ψυχολογία/Κοιν. επιστήμες)

Θέμα: χρήση επαναχρησιμοποιούμενων μπουκαλιών από φοιτητές. Μεταβλητές: Στάση, Υποκειμενικοί κανόνες, Αντιλαμβανόμενος έλεγχος → Πρόθεση → Συμπεριφορά 4 εβδομάδων. Λειτουργικοί ορισμοί: στάση με 4 ερωτήματα σε Likert, πρόθεση ως πρόθεση αγοράς/χρήσης την ερχόμενη εβδομάδα, συμπεριφορά με αυτοαναφορά συχνότητας.

Παράδειγμα εννοιολογικού πλαισίου (Νοσηλευτική)

Θέμα: συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή μετά από εξιτήριο. Μεταβλητές: Εκπαίδευση πριν το εξιτήριο, Αυτοαποτελεσματικότητα, Κοινωνική υποστήριξη → Συμμόρφωση (φαρμακευτικό ημερολόγιο) → Επανεισαγωγές 30 ημερών (διοικητικά δεδομένα).

Παράδειγμα εννοιολογικού πλαισίου (Διοίκηση/Εκπαίδευση)

Θέμα: υιοθέτηση LMS από καθηγητές. Μεταβλητές: Αντιλαμβανόμενη χρησιμότητα, Ευκολία χρήσης → Στάση → Πρόθεση → Πραγματική χρήση (logins/ώρες). Έλεγχοι: προϋπηρεσία, προηγούμενη εξοικείωση.

Αδύναμο vs βελτιωμένο εννοιολογικό διάγραμμα (διατύπωση)

Αδύναμο	Βελτιωμένο
“Παράγοντες κινήτρων επηρεάζουν τη μάθηση.”	“Εσωτερικό κίνητρο (Intr_Mot, 4 items) και αυτορρύθμιση (SelfReg, 5 items) επηρεάζουν θετικά την παραμονή στο μάθημα (Retention: ολοκλήρωση/μη), ελέγχοντας για ηλικία/εργασία.”
“Η εκπαίδευση αυξάνει τη συμμόρφωση.”	“Εκπαίδευση εξόδου (10λεπτη δομημένη συνεδρία) αυξάνει συμμόρφωση (Morisky‑8 ≥6), με μεσολάβηση αυτοαποτελεσματικότητας (GSE).”

Σχέσεις μεταβλητών και υποθέσεις

• Ανεξάρτητη μεταβλητή: η αιτία/προγνωστικός παράγοντας.
• Εξαρτημένη μεταβλητή: το αποτέλεσμα/έκβαση.
• Μεσολαβητής/Διαμεσολάβηση: εξηγεί “πώς” λειτουργεί η σχέση.
• Τροποποιητής: αλλάζει “πότε/για ποιον” ισχύει. Για σύντομη επανάληψη σχετικά με μεταβλητές, δες τη Σχέση ανεξάρτητης και εξαρτημένης μεταβλητής.

Διαφορά θεωρητικού και εννοιολογικού πλαισίου σε διατύπωση

• Θεωρητικό: “Σύμφωνα με την TPB, οι στάσεις, οι υποκειμενικοί κανόνες και ο αντιλαμβανόμενος έλεγχος διαμορφώνουν την πρόθεση.”
• Εννοιολογικό: “Στάση (4 items), Κανόνες (3 items), Έλεγχος (4 items) → Πρόθεση (2 items) → Συμπεριφορά (self‑report/4 εβδομάδες).”

Συχνά ζητήματα και λύσεις

• Πάρα πολλές έννοιες: κράτα 3–6 βασικές και 1–2 ελέγχους.
• Αόριστοι ορισμοί: γράψε έναν λειτουργικό ορισμό για κάθε έννοια.
• Βέλη παντού: δείξε μόνο σχέσεις που θα δοκιμαστούν ή θα συζητηθούν ρητά.

Πώς συνδέονται τα δύο με το πλαίσιο έρευνας πτυχιακής;

Η φράση “πλαίσιο έρευνας πτυχιακής” συνήθως εννοεί συνδυαστικά: τις θεωρίες που υιοθετείς, το εννοιολογικό μοντέλο που σχεδιάζεις και τον τρόπο που αυτό οδηγεί σε ερευνητικό ερώτημα/υποθέσεις και μεθοδολογία. Αν το στήσεις σωστά, το πλάνο κεφαλαίων, τα εργαλεία συλλογής δεδομένων και η ανάλυση κουμπώνουν χωρίς τριξίματα.

Ροή που δουλεύει στην πράξη

1. Θέμα → εστίαση (δες το Σύμβολο διοχέτευσης για να περιορίσεις κατάλληλα).
2. Ερευνητικό ερώτημα (βοηθά το άρθρο Από ευρύ θέμα σε εστιασμένο ερευνητικό ερώτημα).
3. Θεωρητικό πλαίσιο (τι εξηγεί το φαινόμενο).
4. Εννοιολογικό πλαίσιο (τι θα μετρήσεις/κωδικοποιήσεις).
5. Υποθέσεις/θεματικοί άξονες.
6. Μέθοδος, εργαλεία, δείγμα.

Παραδείγματα διασύνδεσης (3 κλάδοι)

• Κοινωνική Ψυχολογία: Θεωρητικό = TPB → Εννοιολογικό = Στάση/Κανόνες/Έλεγχος → Υπόθεση: όλα (+) την Πρόθεση, Πρόθεση (+) Συμπεριφορά.
• Νοσηλευτική: Θεωρητικό = Αυτοδιαχείριση → Εννοιολογικό = Εκπαίδευση/Αυτοαποτελεσματικότητα/Συμμόρφωση → Έκβαση: Επανεισαγωγές (↓).
• Εκπαίδευση/Διοίκηση: Θεωρητικό = TAM → Εννοιολογικό = PU/PEOU → Στάση → Πρόθεση → Χρήση.

Ποιες ενότητες μετακινούνται αν η έρευνα είναι ποιοτική

Κρατάς το θεωρητικό πλαίσιο πιο “ελαστικό” και ορίζεις στο εννοιολογικό αρχικές κατηγορίες (sensitising concepts). Το τελικό μοντέλο μπορεί να διαμορφωθεί εκ των υστέρων, μετά την ανάλυση (π.χ. θεματική ανάλυση από συνεντεύξεις· δες και το Διάγραμμα σταδίων για ερευνητική συνέντευξη).

Ποια λάθη κάνουν συνήθως οι φοιτητές στο θεωρητικό και εννοιολογικό πλαίσιο;

Οι πιο συχνές αστοχίες προκύπτουν από μπερδεμένες έννοιες, αόριστες μετρήσεις και διαγράμματα που δεν αντιστοιχούν στο ερώτημα. Παρακάτω ρεαλιστικά παραδείγματα και διορθώσεις.

1) “Σαλάτα” θεωριών χωρίς λογική γέφυρα

• Παράδειγμα: “Χρησιμοποιούμε TPB, Self‑Determination και Diffusion of Innovations για να εξηγήσουμε την πρόθεση.”
• Διόρθωση: Επίλεξε κύρια θεωρία (π.χ. TPB) και εξήγησε τι δανείζεσαι από άλλη (π.χ. εσωτερικό κίνητρο ως προπομπό της στάσης).

2) Αόριστες έννοιες χωρίς λειτουργικούς ορισμούς

• Παράδειγμα: “Κίνητρο → Επίδοση.”
• Διόρθωση: “Εσωτερικό κίνητρο (IMI‑interest/joy, 4 items) → Βαθμολογία quiz (0–10).”

3) Κυκλικά βέλη που δεν ελέγχονται

• Παράδειγμα: “Ικανοποίηση ↔ Πιστότητα”.
• Διόρθωση: Δήλωσε κατεύθυνση για τον έλεγχο (π.χ. “Ικανοποίηση → Πρόθεση παραμονής”), ή ανθολόγησε ως συσχέτιση χωρίς αιτιότητα.

4) Παράλειψη μεταβλητών ελέγχου

• Παράδειγμα: αξιολόγηση επίδοσης χωρίς να ελέγχεις προτέρα γνώση.
• Διόρθωση: πρόσθεσε βασικούς ελέγχους (ηλικία, εμπειρία, baseline score).

5) Αντιγραφή θεωρητικού διαγράμματος ως εννοιολογικού

• Παράδειγμα: αναδημοσίευση ενός γενικού μοντέλου TPB ως έχει.
• Διόρθωση: προσάρμοσε στο δικό σου ερώτημα, δείξε ακριβώς τι μετράς και πώς.

Πώς αξιολογώ και αναθεωρώ πριν το πρώτο draft;

Χρειάζεσαι γρήγορους ελέγχους σαφήνειας, συνάφειας και δυνατότητας μέτρησης/κωδικοποίησης. Η αναθεώρηση δεν είναι καλλωπισμός κειμένου: είναι δοκιμή λογικής.

Μικρά τεστ χρησιμότητας

• “Αν αφαιρέσω μία έννοια, σπάει ο μηχανισμός;” Αν όχι, ίσως είναι περιττή.
• “Ξέρω με μια πρόταση πώς θα μετρήσω καθεμία;” Αν όχι, λείπει λειτουργικός ορισμός.
• “Κουμπώνει στο ερώτημα;” Το πλαίσιο πρέπει να οδηγεί στο RQ/υποθέσεις χωρίς άλματα.

Γρήγορος έλεγχος εννοιολογικού διαγράμματος

• 3–6 βασικές έννοιες, βέλη με σκοπό (όχι διακοσμητικά), ονοματολογία συνεπής με το κείμενο, καμία σχέση που να μην τεκμηριώνεται στη βιβλιογραφία.

Αριθμημένη μικρο‑διαδικασία αναθεώρησης

1. Τσέκαρε αντιστοίχιση: κάθε πρόταση στο θεωρητικό έχει “αντίστοιχο” στο εννοιολογικό.
2. Σβήσε σχέσεις που δεν θα ελέγξεις/συζητήσεις.
3. Πρόσθεσε 1–2 κρίσιμους ελέγχους για εμπόδια/συγχυτικούς παράγοντες.
4. Γράψε 1 πρόταση λειτουργικού ορισμού ανά έννοια.
5. Ζήτησε feedback με ερώτηση: “Τι λείπει για να το τρέχαμε αύριο;”

Παράδειγμα μικρής βελτίωσης (quote)

Αδύναμο: “Η κουλτούρα επηρεάζει την απόδοση ομάδας.”

Βελτιωμένο: “Ο προσανατολισμός μάθησης της ομάδας (κλίμακα Edmondson) → επίλυση προβλημάτων (βαθμός πρωτοτυπίας/χρησιμότητας σε αξιολόγηση ειδικών), ελέγχοντας για μέγεθος ομάδας.”

Ποια checklist να τσεκάρω πριν προχωρήσω;

Πριν προχωρήσεις: checklist για θεωρητικό και εννοιολογικό πλαίσιο

• Έχω διατυπώσει καθαρό ερευνητικό ερώτημα που “οδηγεί” το πλαίσιο.
• Το θεωρητικό πλαίσιο συγκρίνει τουλάχιστον 2 σχετικές θεωρίες και αιτιολογεί την επιλογή.
• Έχω γράψει 1–2 προτάσεις “πώς δουλεύει ο μηχανισμός” (cause → pathway → outcome).
• Κάθε έννοια στο εννοιολογικό μου έχει λειτουργικό ορισμό ή σαφή στρατηγική κωδικοποίησης.
• Τα βέλη στο διάγραμμα αντιστοιχούν σε υποθέσεις ή σε σαφείς ερευνητικές προσδοκίες.
• Έχω περιορίσει τις βασικές έννοιες σε 3–6 για καθαρότητα.
• Έχω εντάξει 1–2 ελέγχους για πιθανούς συγχυτικούς παράγοντες.
• Οι ορισμοί/μέτρηση ταιριάζουν με τη μέθοδο (ποσοτική ή ποιοτική).
• Το κείμενο και το σχήμα χρησιμοποιούν την ίδια ορολογία.
• Μπορώ να εξηγήσω το διάγραμμα σε 30 δευτερόλεπτα χωρίς να διαβάσω σημειώσεις.