Kalo te përmbajtja
Shkrim akademikTë përgjithshmeBachelor / Master

Citimi sipas APA 7 — udhëzues i plotë për studentë, me citime në tekst dhe shembuj të listës së referencave

Udhëzues praktik për citimi APA 7: citime në tekst, lista e referencave, formate dhe shembuj për burime të zakonshme, me këshilla që shmangin gabimet tipike të studentëve.

Texio Academic Writing Team15 min lexim
Dy blloqe teksti të lidhura me një listë kartelash referencash — metaforë për citimi APA 7
Modeli autor–data lidhet vizualisht me listën e referencave: si punon citimi APA 7.

Citimi APA 7 përdor modelin autor–data për citimet në tekst dhe një listë referencash të radhitura alfabetikisht me varg të varur. Kjo udhë rrëfen formatet bazë për libra, artikuj dhe burime online, si dhe rregullat për autorë të shumtë, et al., DOI/URL dhe burime jo tipike — me shembuj praktikë dhe kontrolle përpara dorëzimit.

Citimi sipas APA 7 — udhëzues i plotë për studentë, me citime në tekst dhe shembuj të listës së referencave

Ke bërë kërkimin, por kur arrin te citimet, gjithçka ngec: “et al.” këtu, “doi.org” atje, presje që s’dijnë ku të vendosen, dhe një listë referencash që duket ndryshe nga çdo shembull që gjen online. Mësimdhënësi kërkon APA 7, ndërsa shokët të japin modele të përziera 6/7. Edhe mjetet automatike shpesh kthejnë referenca të paplota ose pa formatin e duhur. Një rregullore e qartë me shembuj konkretë është pikërisht çfarë të duhet që punimi të kalojë kontrollin pa kthime të panevojshme.

Citimi APA 7 bazohet te modeli autor–data për citimet në tekst dhe një listë referencash alfabetike me varg të varur. Më poshtë gjen formatet bazë për burimet kryesore, rregullat për autorë të shumtë dhe “et al.”, si të përdorësh DOI/URL, si dhe shembuj për fusha të ndryshme. Udhëzimi synon studentët në universitetet shqipfolëse (Shqipëri dhe Kosovë) në nivelet Bachelor dhe Master — jo punime doktorale.

In this guide

Çfarë është citimi APA 7 dhe si ndryshon nga edicioni i 6?

Citimi APA 7 është versioni i përditësuar i stilit të Shoqatës Amerikane të Psikologjisë për citime dhe referenca, i përshtatshëm për shumë disiplina. Ndryshimet kryesore nga edicioni i 6 përfshijnë përdorimin e “et al.” me tre ose më shumë autorë në citimin në tekst, formatimin kanonik të DOI si URL dhe heqjen e frazës “Retrieved from” për shumicën e URL-ve. Në të njëjtën kohë, APA 7 normalizon përdorimin e “they” si përemër njëjës dhe thjeshton citimin e e-librave dhe faqeve web.

Termat kyç, shpejt

  • Modeli autor–data: citimi në tekst përfshin mbiemrin e autorit dhe vitin e botimit, p.sh., (Hoxha, 2021).
  • DOI: identifikues dixhital unik i një artikulli, zakonisht në formën https://doi.org/xxxx.
  • Lista e referencave: përmbledhje alfabetike e burimeve, me varg të varur (hanging indent).

Tabela krahasuese: APA 6 vs APA 7 (me shembuj konkretë)

ElementiAPA 6APA 7
Citimi në tekst me 3 autorë(Rama, Balla, & Kryeziu, 2014)(Rama et al., 2014)
Formati i DOIdoi:10.1037/xxxhttps://doi.org/10.1037/xxx
URL në referencëRetrieved from http://...http://... (pa “Retrieved from”, pa datë marrjeje shumicën e rasteve)
E-libratShpesh “e-book” i shënuar si formatMjafton platforma ose DOI/URL kur ka
Përdorimi i “they” njëjësJo i qartësuarI pranuar gjerësisht

Pse kjo ka rëndësi për studentët

Edhe ndryshimet që duken të vogla (si “et al.”) ndikojnë drejtpërdrejt te lexueshmëria dhe koherenca. Rregullat e APA 7 janë standarde pranuara gjerësisht — shumë mësimdhënës bëjnë pikërisht këto kontrolle të para.

Si të citohet në APA brenda tekstit (citimi në tekst)?

Për citimi në tekst sipas APA 7 përdor mbiemrin e autorit dhe vitin: (Shehu, 2020). Nëse citon fjalë për fjalë, shto dhe numrin e faqes: (Shehu, 2020, p. 15). Mund të përdorësh formë narrative (Shehu [2020] argumenton…) ose parentetike (… siç argumentohet [Shehu, 2020]). Për tre ose më shumë autorë në tekst përdor “et al.” që në citimin e parë.

Modeli autor–data: formati i citimit APA në tekst

  • Parentetik: (Autor, Vit) → (Krasniqi, 2019)
  • Narrativ: Autor (Vit) → Krasniqi (2019)
  • Me faqe: (Autor, Vit, p. x) → (Bajrami, 2021, p. 42)
  • Citim i gjatë (40+ fjalë): citohet si bllok i veçuar, pa thonjëza, me (Autor, Vit, p. x)

Citimet narrative dhe parentetike

  • Narrative: “Sipas Dervishi (2022), variabla nuk…”
  • Parentetike: “Rezultatet konfirmojnë gjetjet e mëparshme (Dervishi, 2022).” Të dyja vlejnë; zgjidh llojin sipas rrjedhës së fjalive.

Citimi i faqeve dhe paragrafëve

  • Faqe: p. ose pp. → (Sejdiu, 2020, pp. 10–11)
  • Paragraf online (kur s’ka faqe): para. → (Sejdiu, 2020, para. 3)

Citimi i burimeve pa autor apo pa datë

  • Pa autor: përdor titullin e shkurtuar në thonjëza → (“Raporti vjetor”, 2022)
  • Pa datë: (Autor, n.d.)

I dobët vs më i saktë (citimi në tekst)

I dobëtMë i saktë
(Arianit Bajrami, 2020)(Bajrami, 2020)
(Dervishi, 2022, pg. 5)(Dervishi, 2022, p. 5)
(Rama, Balla, Kryeziu, 2014)(Rama et al., 2014)

Shembuj praktikë shpejt

  • Parafrazim: “Angazhimi rritet me autonominë (Gashi, 2018).”
  • Citim i drejtpërdrejtë: “... ‘një lidhje e fortë’ (Gashi, 2018, p. 27).”

Si të ndërtohet lista e referencave sipas APA 7?

Lista e referencave renditet alfabetikisht sipas mbiemrit të autorit të parë dhe përdor varg të varur (hanging indent) prej 0.5". Çdo hyrje mbaron me pikë, përveç atyre që mbyllen me DOI/URL. Përdor formatin e saktë për secilin lloj burimi dhe ruaj konsistencën: pikat, presjet, italikët dhe hapësirat kanë rëndësi.

Rendi, kapitalizimi dhe vargu i varur

  • Rend alfabetik: sipas mbiemrit; nëse i njëjti autor ka disa punime, renditi sipas vitit rritës.
  • Titujt e artikujve/kapitujve: shkronjë e madhe vetëm fjala e parë dhe emrat vetjakë.
  • Titujt e revistave dhe librave: kapitalizim i plotë sipas anglishtes (p.sh., Journal of Marketing) dhe italik për titullin e revistës/librit.
  • Varg i varur: rreshti i parë i plotë, vijuesit me tirsim.

DOI dhe URL te “formati i citimit APA”

  • DOI si URL: https://doi.org/xxxxx
  • URL pa “Retrieved from”: shkruaje direkt; shto datë marrjeje vetëm kur përmbajtja ndryshon (p.sh., wiki, faqe që përditësohen shpesh).

Urdhri i elementeve

  • Autorët. (Viti). Titulli. Burimi (revistë/libër). Volumi(nr), f. xx–xx. DOI/URL

Për burimet shqiptare, ruaj logjikën e njëjtë: titulli i revistës në italik, kapitalizimi sipas rregullit të gjuhës për tituj artikujsh, dhe elementët në të njëjtin rend.

Refero edhe udhëzimin për gjetjen e burimeve të sigurta me DOI: Rrjet burimesh me verifikim DOI në qendër.

Cili është formati i citimit APA për libra, artikuj shkencorë dhe burime online?

Çdo lloj burimi ka formatin e vet standard në APA 7. Librat kërkojnë vendosjen e botuesit; artikujt shkencorë kërkojnë titullin e revistës, volumin/numrin dhe faqet; burimet online kërkojnë URL/DOI. Më poshtë gjen “shembuj referencash APA” të gatshëm për t’u kopjuar dhe përshtatur.

Shembuj referencash APA për librat (me/pa redaktor)

  • Libër me një autor:
    • Hoxha, A. (2020). Psikologjia e motivimit. UET Press.
  • Libër me dy autorë:
    • Dervishi, B., & Gashi, E. (2019). Metodat kërkimore në shkencat sociale. Toena.
  • Kapitull në një libër të redaktuar:
    • Sejdiu, L. (2021). Analiza tematike në studime cilësore. Në M. Krasniqi (Red.), Metodat në praktikë (pp. 55–78). Akademia.

Shembuj referencash APA për artikuj shkencorë

  • Me DOI:
  • Pa DOI, me URL (kur e lejon revista):
  • Pa DOI/URL (i shtypur):
    • Balla, M. (2017). Ndërtimi i hipotezave testuese. Albanian Journal of Research, 3(4), 45–60.

Shembuj referencash APA për burime online

“Formati i citimit APA” për mediat dhe e-librat

  • E-libër me platformë:
    • Gjinolli, P. (2020). Ekonomi menaxheriale (ed.). Kindle edition.
  • Video në YouTube:
  • Podcast:

Çfarë të mbash mend

  • Autori → Viti → Titulli → Burimi → DOI/URL.
  • Titulli i revistës dhe libri në italik; titulli i artikullit jo.

Si funksionon citimi me autorë të shumtë dhe “et al.” sipas APA 7?

Në citimin në tekst, që në citimin e parë, për tre ose më shumë autorë përdor “et al.”: (Hoxha et al., 2020). Në listën e referencave, shëno deri në 20 autorë; kur janë më shumë se 20, shëno 19 të parët, pastaj “…”, dhe autorin e fundit. Kjo rregull thjeshton tekstin pa humbur gjurmueshmërinë e plotë në referenca.

Shembuj në tekst

  • Dy autorë: (Bajrami & Rama, 2021) ose Bajrami dhe Rama (2021)
  • Tre+ autorë: (Kryeziu et al., 2019)

Shembuj në listën e referencave

  • Dy autorë:
    • Bajrami, A., & Rama, K. (2021). …
  • Shumë autorë (8 si shembull):
    • Hoxha, A., Dervishi, B., Gashi, E., Sejdiu, L., Krasniqi, M., Shala, N., Balla, M., & Kryeziu, E. (2020). …

Kur të përdorësh inicialet

Në referenca përdor inicialet e emrave pas mbiemrit: Hoxha, A., jo “Arbër Hoxha”.

Si të citohet literaturë gri, ligje dhe burime multimediale në APA 7?

Literatura gri (raporte, dokumente pune), aktet ligjore dhe materialet multimediale kanë skema të dedikuara. Qëllimi është të jepen autoriteti i burimit, data dhe rruga e aksesit në mënyrë të qartë dhe të verifikueshme.

Raporte, dokumente pune, politika

Ligje dhe akte nënligjore

  • Ligj:
    • Kuvendi i Republikës së Shqipërisë. (2014). Ligji nr. XX/2014 për arsimin e lartë. https://parlament.al/ligje/xx2014 Forma mund të variojë sipas kërkesave të fakultetit; parimi është të përfshihet organi, viti, numri/titulli dhe URL-ja zyrtare.

Multimedia: video, podcast, figurë

  • Video edukative:
  • Podcast episod:
  • Figurë e marrë online:
    • Autori i figurës. (Viti). Titulli i figurës [Fotografi]. Platforma. URL

Këshillë praktike

Kur nuk gjen një element (p.sh., autorin), zëvendësoje si te rregulli: titull në vend të autorit; kur mungon data, përdor n.d.

Si të menaxhosh citimet gjatë shkrimit pa gabime?

Mbaj “hartën” e burimeve që nga dita e parë. Shkruaj citimin në tekst sapo përdor një ide dhe krijo hyrjen e referencës njëkohësisht. Nëse shton apo heq paragrafë, rinumëro faqet për citimet direkte dhe sigurohu që çdo citim ka një hyrje në referenca.

Proces praktik hap‑pas‑hapi

  1. Zgjidh një menaxher referencash (p.sh., Zotero, Mendeley) ose një spreadsheet të thjeshtë.
  2. Për çdo burim, ruaj: autorët, vitin, titullin, burimin, volumin/faqet, DOI/URL, dhe një shënim 1–2 rreshta.
  3. Gjatë shkrimit, fut citimin në tekst menjëherë (autor–vit).
  4. Në fund të sesionit, përditëso listën e referencave dhe verifiko çiftimin 1:1 me citimet në tekst.
  5. Bëj një kontroll të simbolikës (pikat/presjet/italikët) sipas llojit të burimit.

Shembull “i dobët” dhe rishkrim “më i fortë”

I dobët: Studimet e fundit tregojnë rritje të kënaqësisë (Krasniqi, 2019; Dervishi 2022, pp 4-6; Hoxha et al 2020).

Më i fortë: Studimet e fundit tregojnë rritje të kënaqësisë (Krasniqi, 2019; Dervishi, 2022, pp. 4–6; Hoxha et al., 2020).

Çfarë ndryshoi: presjet pas viteve, “pp.” me pikë, dhe vitet të ndara saktë me presje.

Mjete që të ndihmojnë

Çfarë gabimesh bëjnë zakonisht studentët me citimi APA 7?

Shumë gabime lidhen me detaje të vogla, por të dukshme në kontroll. Këto pesë janë më të shpeshtat dhe kanë zgjidhje të menjëhershme.

1) “Et al.” i përdorur gabim

  • Shembull gabim: (Balla, Gashi, & Shala, 2022)
  • Rregulli: tre ose më shumë autorë → (Balla et al., 2022)

2) DOI si tekst i thjeshtë ose me prefiksin e vjetër

3) Titujt me kapitalizim të plotë në artikuj

  • Shembull gabim: “Ndikimi I Feedback-Ut Në Motivim”
  • Rregulli: Vetëm fjala e parë dhe emrat vetjakë me shkronjë të madhe: “Ndikimi i feedback-ut në motivim”

4) Mospërputhje citim–referencë

  • Shembull: (Kryeziu, 2019) në tekst, por në lista vetëm “Kryeziu, 2018”.
  • Rregulli: çdo citim në tekst → një hyrje në referenca me vitin përkatës.

5) Mungesë faqeje në citime direkte

  • Shembull: “...” (Hoxha, 2020)
  • Rregulli: citimet fjalë për fjalë kërkojnë pagen: (Hoxha, 2020, p. 14)

Si të përdorësh shembuj referencash APA për fusha të ndryshme?

Format bazë janë të njëjta, por burimet tipike ndryshojnë sipas disiplinës. Këtu gjen shembuj të përshtatur për kontekste të shpeshta në auditore shqiptare.

Shkencat shoqërore / Psikologji (empirike kuantitative)

Shkencat e shëndetit / Infermieristikë (udhëzime klinike, raporte)

  • Në tekst: Udhëzimet kombëtare rekomandojnë edukimin post-shkarkim (Ministria e Shëndetësisë, 2021).
  • Referencë:
  • Kur citon protokolle ose guideline, jep autoritetin institucional dhe datën e përditësimit.

Edukim / Biznes / Menaxhim (raporte tregu, dokumente politike)

  • Në tekst: Trendet e mësimdhënies aktive lidhen me rezultate më të mira (Qendra për Kërkim, 2021).
  • Referencë:
  • Biznesi shpesh përdor raporte të tregut; sigurohu për burimin zyrtar, URL të qëndrueshme dhe datën.

Si të përdorësh literaturë shqip dhe anglisht bashkë

Përzjerja është normale. Mbaje të njëjtin standard për të dyja: autorët, vitin, titullin, burimin, DOI/URL. Mos lër burimet shqip me formate “të përgjithshme” dhe anglisht me APA të saktë — konsistenca është kriter vlerësimi.

Si të kontrollosh koherencën dhe cilësinë e citimeve para dorëzimit?

Bëj një kontroll final teknik dhe logjik: formatimi, përputhja citim–referencë dhe qartësia e burimeve. Ky hap shmang kthimet për arsye formale dhe të kursen kohë.

Kontroll teknik: pika me pikë

  • A janë të gjithë autorët renditur siç duhet (deri në 20)?
  • A është çdo DOI në formën https://doi.org/…?
  • A mungon “Retrieved from” kur s’është e nevojshme?
  • A ka varg të varur 0.5" për çdo hyrje?
  • A janë titujt e revistave/librave në italik?

Kontroll logjik: lexueshmëri dhe etikë

  • A ka të paktën një citim për çdo pohim faktik/juridik?
  • A janë citimet direkte të rralla dhe të arsyetuara (me faqe)?
  • A ka balancë mes burimeve parësore dhe rishikimeve?

Tabela shpejt: citim i gjerë vs i fokusuar

Para rishikimitPas rishikimit
10 citime në një fjali pa lidhje të qartë1–2 citime kyçe që përputhen me idenë e fjalisë
Burime të vjetra (para 2010) dominueseMix i përditësuar me burime 5–7 vjeçare dhe klasike
URL jo funksionaleURL/DOI të verifikuara një nga një

Before you move on: citimi APA 7 checklist

  • Çdo citim në tekst ka një hyrje përkatëse në listën e referencave.
  • Të gjithë DOI-t janë në formatin https://doi.org/xxxxx.
  • URL-të funksionojnë dhe nuk kanë “Retrieved from” kur s’duhet.
  • Për 3+ autorë në tekst kam përdorur “et al.” që në citimin e parë.
  • Titujt e artikujve/kapitujve janë me kapitalizim të kufizuar; revistat/librat në italik.
  • Kam shtuar p./pp. dhe numrat e faqeve për citimet direkte.
  • Lista e referencave është alfabetike, me varg të varur 0.5".
  • Kam kontrolluar presjet, pikat dhe rendin e elementeve për çdo lloj burimi.
  • Kam balancuar citimet narrative dhe parentetike sipas rrjedhës së tekstit.
  • Kam hequr burimet e pavetueshme apo jo të verifikueshme.

Pyetjet e shpeshta

Sa autorë shkruhen para “et al.” sipas APA 7?

Në citimin në tekst, që në citimin e parë, për tre ose më shumë autorë përdoret “et al.”. Në listën e referencave, shëno deri në 20 autorë; për më shumë se 20, shëno 19 të parët, pastaj “…”, dhe autorin e fundit.

Cili është ndryshimi mes citimit narrativ dhe atij parentetik?

Narrativi e fut autorin brenda fjalësisë së fjalisë, p.sh., “Dervishi (2022) gjeti…”. Parentetiku e vendos autorin dhe vitin në kllapa, p.sh., “(Dervishi, 2022)”. Zgjidh sipas ritmit të argumentit; të dyja janë të sakta në APA 7.

Si citohet një burim pa datë ose pa autor?

Nëse mungon data, përdor “n.d.” në vend të vitit: (Autor, n.d.). Nëse mungon autori, përdor titullin e shkurtuar në thonjëza në vend të autorit: (“Titulli i shkurtuar”, 2023).

A duhet datë marrjeje për URL-të në APA 7?

Jo, për shumicën e burimeve statike nuk duhet. Përdor datë marrjeje vetëm kur përmbajtja ndryshon me kohën (p.sh., faqe që përditësohen rregullisht, wiki).

Si duhet të veproj si student i nivelit Bachelor apo Master?

Respekto rreptësisht rregullat e APA 7, sidomos çiftimin citim–referencë, DOI/URL dhe përdorimin e “et al.”. Mësimdhënësit në Bachelor/Master vlerësojnë konsistencën dhe verifikueshmërinë; kjo shpesh bën diferencën në komentet e feedback-ut.

Sa kohë merr të mësohet citimi APA 7?

Zakonisht disa orë të përqendruara për bazat dhe pak praktikë gjatë dy-tre punimeve të para. Pasi të kesh një shabllon për llojet kryesore (libër, artikull, faqe web), pjesa tjetër është përsëritje dhe kujdes për detajet.

Artikuj të lidhur