Πώς να επιλέξεις την κατάλληλη ερευνητική μεθοδολογία — αντιστοίχιση σχεδιασμού με το ερευνητικό ερώτημα και τους διαθέσιμους πόρους

Έχεις κλειδώσει θέμα, αλλά κολλάς στο πώς θα το «κάνεις πράξη». Ο επιβλέπων ζητά σαφή μεθοδολογία, εσύ όμως ακόμη δεν ξέρεις αν ταιριάζει ερωτηματολόγιο, συνεντεύξεις ή καθαρή βιβλιογραφική σύνθεση. Και ενώ σκέφτεσαι «πώς επιλέγω ερευνητική μεθοδολογία» που να βγαίνει στον χρόνο του εξαμήνου, αναδύονται πρακτικά ζητήματα: θα βρω συμμετέχοντες; χρειάζομαι έγκριση δεοντολογίας; προλαβαίνω αναλύσεις; Αυτός ο οδηγός είναι προσαρμοσμένος σε φοιτητές ελληνικών πανεπιστημίων (πτυχιακή/διπλωματική κουλτούρα) και σε βοηθά να ταιριάξεις καθαρά ερώτημα–σχεδιασμό–πόρους.

Η μεθοδολογία δεν ξεκινά από τη «συμπάθεια» προς μια τεχνική αλλά από το είδος του ερωτήματος που θέτεις. Αν θέλεις να μετρήσεις σχέσεις/διαφορές, πας προς ποσοτική· αν θες να κατανοήσεις νοήματα/εμπειρίες, πας προς ποιοτική· αν θες να συνθέσεις ιδέες χωρίς πρωτογενή δεδομένα, πας προς θεωρητική/βιβλιογραφική. Έπειτα φιλτράρεις με βάση χρόνο, πρόσβαση, δεοντολογία και δεξιότητες, μέχρι να μείνει μια ρεαλιστική και αιτιολογημένη επιλογή.

In this guide

• Ποιο είναι το πρώτο φίλτρο όταν αναρωτιέμαι πώς επιλέγω ερευνητική μεθοδολογία;
• Πώς συνδέω το ερευνητικό ερώτημα με τον σχεδιασμό της μελέτης;
• Τι ρόλο παίζουν χρόνος, δείγμα και πρόσβαση στα δεδομένα στην επιλογή μεθόδου;
• Ποια είναι τα κύρια είδη ερευνητικής μεθοδολογίας και πότε ταιριάζουν;
• Πώς διαλέγω ερευνητικό σχεδιασμό για ποσοτική, ποιοτική ή θεωρητική εργασία;
• Πώς να ορίσω μεταβλητές, δείκτες και εργαλεία μέτρησης;
• Πώς ελέγχω εγκυρότητα, αξιοπιστία και δεοντολογία πριν ξεκινήσω;
• Πώς να αξιολογήσω αν η μεθοδολογία πτυχιακής εργασίας μου είναι ρεαλιστική;
• Ποια λάθη κάνουν συχνά οι φοιτητές όταν επιλέγουν μεθοδολογία;
• Πώς να καταλήξω τελικά: διαδικασία 7 βημάτων για σταθερή απόφαση;

Ποιο είναι το πρώτο φίλτρο όταν αναρωτιέμαι πώς επιλέγω ερευνητική μεθοδολογία;

Το πρώτο φίλτρο είναι ο τύπος του ερευνητικού ερωτήματος. Αν θέλεις να «μετρήσεις» (σχέσεις, διαφορές, επιδράσεις), χρειάζεσαι ποσοτική προσέγγιση. Αν θέλεις να «κατανοήσεις» (εμπειρίες, νοήματα, διαδικασίες), χρειάζεσαι ποιοτική. Αν ο στόχος είναι να «συνθέσεις» υπάρχουσα γνώση ή να αναπτύξεις εννοιολογικό σχήμα χωρίς πρωτογενή συλλογή, πας σε θεωρητική/βιβλιογραφική.

Τρία ρήματα–φίλτρα: μετρώ, κατανοώ, συνθέτω

• Μετρώ: απαιτεί σαφείς μεταβλητές και δείκτες, δείγμα επαρκές, και στατιστικές αναλύσεις.
• Κατανοώ: απαιτεί πρόσβαση σε «πλούσια» δεδομένα (π.χ. συνεντεύξεις), καλή δειγματοληψία περίπτωσης και προσεκτική ανάλυση κειμένου.
• Συνθέτω: απαιτεί δομημένη ανασκόπηση, κριτική σύγκριση και σαφές εννοιολογικό πλαίσιο.

Σύνδεση με τις απαιτήσεις της σχολής

Πολλά τμήματα στις ελληνικές σχολές αποδέχονται καθαρές βιβλιογραφικές εργασίες στο προπτυχιακό, ενώ σε μεταπτυχιακά ζητούν συχνά μικρή εμπειρική συνιστώσα. Δες παραδείγματα προηγούμενων εργασιών στο τμήμα σου για το «εύρος» που αναμένουν.

Από το θέμα στο ερευνητικό πρόβλημα

Ένα ευρύ θέμα δεν αρκεί. Χρειάζεσαι ερευνητικό ερώτημα με σαφές αποτέλεσμα. Οδηγίες για αυτό το βήμα θα βρεις στο άρθρο Από πολλές ιδέες σε ένα καθαρό ερευνητικό ερώτημα.

Πώς συνδέω το ερευνητικό ερώτημα με τον σχεδιασμό της μελέτης;

Γράψε το ερώτημά σου με ρήμα δράσης και μετά διάλεξε σχεδιασμό που απαντά το ρήμα κυριολεκτικά. «Επηρεάζει Χ το Υ;» οδηγεί σε λόγο-αιτίου/συσχέτισης (ποσοτική). «Πώς βιώνουν οι συμμετέχοντες το Ζ;» οδηγεί σε διερεύνηση εμπειρίας (ποιοτική). «Ποιο θεωρητικό μοντέλο περιγράφει το Φ;» οδηγεί σε θεωρητική/βιβλιογραφική.

Μικρός πίνακας αντιστοίχισης ρήματος–μεθόδου

• Επηρεάζει/Συσχετίζεται → Ποσοτική (έλεγχος υπόθεσης, στατιστικοί έλεγχοι)
• Πώς/Γιατί (εμπειρία) → Ποιοτική (συνεντεύξεις, θεματική ανάλυση)
• Ποιο μοντέλο/Ποια επιχειρήματα → Θεωρητική/Βιβλιογραφική (σύνθεση πηγών)

Παράδειγμα από κοινωνικές επιστήμες/ψυχολογία

Ερώτημα: «Συσχετίζεται ο χρόνος στα social media με τη μοναξιά σε προπτυχιακούς;» → Ποσοτική με ερωτηματολόγιο και επικυρωμένες κλίμακες. Εναλλακτικά, «Πώς περιγράφουν προπτυχιακοί τη σχέση τους με τα social media όταν νιώθουν μόνοι;» → Ποιοτική με ημιδομημένες συνεντεύξεις.

Κρίσιμες λέξεις–δείκτες

• Μεταβλητή: αυτό που μετράς.
• Δείκτης μέτρησης: ο τρόπος ποσοτικοποίησης/παρατήρησης.
• Δεδομένα: αριθμοί, κείμενα, έγγραφα, εικόνες.

Τι ρόλο παίζουν χρόνος, δείγμα και πρόσβαση στα δεδομένα στην επιλογή μεθόδου;

Ο σχεδιασμός πρέπει να «χωρά» στον διαθέσιμο χρόνο, στο χρονοδιάγραμμα της σχολής και στις άδειες/συγκαταθέσεις που μπορείς ρεαλιστικά να εξασφαλίσεις. Ποσοτικές μελέτες θέλουν αρκετό δείγμα· ποιοτικές θέλουν χρόνο για συλλογή και ανάλυση κειμένου· βιβλιογραφικές θέλουν πειθαρχημένη αναζήτηση και τεκμηρίωση.

Χρόνος και ορόσημα εξαμήνου

Έχεις εξεταστική, εργαστήρια και ενδιάμεσα deadlines. Μια μελέτη με έγκριση δεοντολογίας από νοσοκομείο σπάνια ολοκληρώνεται σε 8 εβδομάδες. Σχεδίασε πίσω από την τελική παράδοση προς τα πίσω (backward planning).

Πρόσβαση σε δείγμα και δεδομένα

Αξιολόγησε: έχεις δίκτυο για συμμετέχοντες; μπορείς να μπεις σε σχολεία/κλινικές; Διαφορετικά, σκέψου δευτερογενή δεδομένα ή βιβλιογραφική σύνθεση.

Τεχνικές και δεξιότητες

Στατιστική ανάλυση απαιτεί άνεση με εργαλεία· ποιοτική ανάλυση απαιτεί δεξιότητα κωδικοποίησης. Αν θες ποσοτική αλλά δεν είσαι σίγουρος στα τεστ, δες Οπτικός οδηγός για την επιλογή στατιστικού τεστ.

Ποια είναι τα κύρια είδη ερευνητικής μεθοδολογίας και πότε ταιριάζουν;

Τα βασικά είδη είναι: ποσοτική (περιγραφική, συσχετιστική, ημι-πειραματική), ποιοτική (φαινομενολογία, grounded theory, μελέτη περίπτωσης, θεματική ανάλυση) και θεωρητική/βιβλιογραφική (αφηρημένη σύνθεση, narrative review, scoping). Ταιριάζουν ανάλογα με το είδος του ερωτήματος, το πλαίσιο και τους πόρους σου.

Πίνακας σύγκρισης: ποσοτική vs ποιοτική στο ίδιο θέμα

Κριτήριο	Ποσοτική προσέγγιση	Ποιοτική προσέγγιση
Ερώτημα	«Συσχετίζεται η συχνότητα χρήσης social media με τη μοναξιά;»	«Πώς περιγράφουν οι φοιτητές την εμπειρία μοναξιάς σε σχέση με τα social media;»
Δείγμα/Μέθοδος	200 φοιτητές, ερωτηματολόγιο με κλίμακες UCLA-LS, ανάλυση συσχέτισης	12–15 φοιτητές, ημιδομημένες συνεντεύξεις, θεματική ανάλυση
Παραδοτέα	Συντελεστές, p-values, γραφήματα	Θέματα με αποσπάσματα, χάρτης εννοιών
Όφελος	Γενικευσιμότητα και μέτρηση έντασης σχέσης	Βάθος κατανόησης και συμφραζόμενα

Θεωρητική/βιβλιογραφική: πότε αρκεί

Όταν ο στόχος είναι να χαρτογραφήσεις το πεδίο ή να προτείνεις εννοιολογικό πλαίσιο χωρίς νέα δεδομένα. Προσοχή: να έχει απαιτήσεις σύνθεσης, όχι απλή περίληψη. Για δομή ανά θεματικές δες Θεματικές συστάδες πηγών που αποκαλύπτουν ερευνητικό κενό.

Παραδείγματα από επιμέρους κλάδους

• Ψυχολογία: σύγκριση δύο πρωτοκόλλων παρέμβασης (ποσοτική) vs διερεύνηση βιωμάτων μετά από παρέμβαση (ποιοτική).
• Νοσηλευτική: ποσοστό συμμόρφωσης στη φαρμακευτική αγωγή (ποσοτική) vs φραγμοί στη συμμόρφωση μετά το εξιτήριο (ποιοτική).
• Διοίκηση: A/B test σε ιστοσελίδα (ποσοτική) vs αντιλήψεις πελατών για την «εμπειρία εξυπηρέτησης» (ποιοτική).

Πώς διαλέγω ερευνητικό σχεδιασμό για ποσοτική, ποιοτική ή θεωρητική εργασία;

Ξεκίνα από τον στόχο και κατέληξε σε σχέδιο που φέρνει τα σωστά δεδομένα στο σωστό επίπεδο ακρίβειας. Για ποσοτική, διάλεξε αν θες περιγραφή, συσχέτιση ή σύγκριση/παρέμβαση. Για ποιοτική, διάλεξε αν θες εμπειρία (φαινομενολογία), διαδικασία/θεωρία (grounded), πλαίσιο (case study) ή μοτίβα (θεματική). Για θεωρητική, όρισε πρωτόκολλο αναζήτησης και κριτήρια ένταξης.

Ποσοτικό: από το ερώτημα στο στατιστικό σχέδιο

• Περιγραφικό: «Ποιο είναι το μέσο επίπεδο άγχους;»
• Συσχετιστικό: «Συσχετίζεται άγχος–ύπνος;»
• Συγκριτικό/Ημι-πειραματικό: «Διαφέρει το άγχος πριν/μετά από παρέμβαση;»

Ποιοτικό: επιλογή πηγής βάθους

• Φαινομενολογία: ουσία μιας εμπειρίας.
• Μελέτη περίπτωσης: σε βάθος πλαίσιο.
• Θεματική ανάλυση: μοτίβα σε συνεντεύξεις/κείμενα. Για οδηγό συνέντευξης δες Ροή ημιδομημένης συνέντευξης από το ζέσταμα στο κλείσιμο και για διεξαγωγή 5 βήματα συνέντευξης.

Θεωρητική/βιβλιογραφική: από χαοτική αναζήτηση σε πρωτόκολλο

Καθόρισε βάσεις, λέξεις-κλειδιά, χρονικό εύρος, και κριτήρια αποκλεισμού/ένταξης. Μην μείνεις σε αφηγηματική περίληψη· οργάνωσε ανά θεματικές, όπως στο Συστάδες πηγών που συγκλίνουν σε κεντρική σύνθεση.

Πώς να ορίσω μεταβλητές, δείκτες και εργαλεία μέτρησης;

Καθάρισε τις έννοιες σε μετρήσιμα/παρατηρήσιμα στοιχεία. Για ποσοτική, όρισε ανεξάρτητες–εξαρτημένες μεταβλητές και δείκτες. Για ποιοτική, όρισε πηγή δεδομένων και μονάδα ανάλυσης. Για θεωρητική, όρισε θεματικές/κατηγορίες σύνθεσης.

Ορισμοί–κλειδιά

• Ανεξάρτητη μεταβλητή (Χ): αυτό που «αλλάζει» ή ομαδοποιεί.
• Εξαρτημένη μεταβλητή (Υ): αυτό που μετράς ως αποτέλεσμα.
• Δείκτης: συγκεκριμένη κλίμακα/μεταβλητή που επιχειρησιακοποιεί την έννοια. Δες πρακτικά παραδείγματα στο Μεταβλητές που συνδέονται με βέλος και εικονίδια μέτρησης.

Επιλογή εργαλείων: κλίμακες, ερωτηματολόγια, οδηγοί συνέντευξης

Προτίμησε επικυρωμένα εργαλεία στα ελληνικά. Αν δεν υπάρχουν, κάνε πιλοτική δοκιμή για κατανόηση/χρόνο.

Παραδείγματα από τρεις κλάδους

• Ψυχολογία: Χ=ώρες social media/ημέρα (self-report), Υ=UCLA Loneliness Scale.
• Νοσηλευτική: Χ=τύπος ενημέρωσης εξιτηρίου (συνήθης/ενισχυμένη), Υ=συμμόρφωση (pill count ή MMAS-8).
• Διοίκηση: Χ=έκδοση σελίδας (Α/Β), Υ=conversion rate (log δεδομένα).

Πώς ελέγχω εγκυρότητα, αξιοπιστία και δεοντολογία πριν ξεκινήσω;

Ένας σχεδιασμός είναι καλός μόνο αν τα δεδομένα που παράγει είναι αξιόπιστα και η συλλογή τους γίνεται δεοντολογικά. Έλεγξε την εσωτερική και εξωτερική εγκυρότητα, την αξιοπιστία εργαλείων/κωδικοποίησης και τις άδειες/συγκαταθέσεις.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία σε ποσοτική έρευνα

• Εσωτερική εγκυρότητα: έλεγχος συγχυτικών παραγόντων.
• Εξωτερική εγκυρότητα: αναπαραγωγιμότητα/γενικευσιμότητα.
• Αξιοπιστία: Cronbach’s alpha, test–retest όπου χρειάζεται.

Ποιοτική ποιότητα: αξιοπιστία κωδικοποίησης και διαφάνεια

• Τριγωνοποίηση πηγών/αναλυτών.
• «Παχιά περιγραφή» συμφραζομένων.
• Audit trail: σαφή βήματα ανάλυσης. Για κωδικοποίηση δες Από απομαγνητοφώνηση σε κώδικες και θέματα.

Δεοντολογία: συγκαταθέσεις, ανωνυμοποίηση, αποθήκευση

Στα ελληνικά ΑΕΙ, ρώτησε εγκαίρως για επιτροπή δεοντολογίας/έγκριση από φορείς (σχολεία, νοσοκομεία). Φύλαξε δεδομένα με κρυπτογράφηση και καθάρισε μεταδεδομένα.

Πώς να αξιολογήσω αν η μεθοδολογία πτυχιακής εργασίας μου είναι ρεαλιστική;

Έλεγξε αν το σχέδιο ταιριάζει στον χρόνο, στις δεξιότητές σου και στις απαιτήσεις της σχολής. Μια «τέλεια» μεθοδολογία που δεν εκτελείται μέσα στο εξάμηνο δεν είναι λύση.

Τεστ ρεαλιστικότητας 3×3

• Πόροι: χρόνος, πρόσβαση, δεξιότητες.
• Εργαλεία: διαθέσιμες κλίμακες/πρωτόκολλα, λογισμικά.
• Ρίσκα: μη απόκριση, άδειες, ποιότητα δεδομένων.

Μικρές προσομοιώσεις

Κάνε πιλοτική κλήση για συμμετέχοντες, δοκίμασε 5 ερωτηματολόγια, πάρε 1–2 πιλοτικές συνεντεύξεις. Θα αποκαλύψει εμπόδια πριν γίνουν κρίση.

Η «μεθοδολογία πτυχιακής εργασίας» ως αφήγηση

Στο κείμενο, περιέγραψε επιλογές και εναλλακτικές που απέρριψες με αιτιολόγηση. Δείχνει ωριμότητα σχεδιασμού.

Ποια λάθη κάνουν συχνά οι φοιτητές όταν επιλέγουν μεθοδολογία;

Συνηθισμένα λάθη προκύπτουν από ασάφεια ερωτήματος, υποεκτίμηση πόρων και πρόχειρη δειγματοληψία. Η διόρθωση έρχεται με σαφείς ορισμούς, πιλοτικές δοκιμές και ρεαλιστικό σχεδιασμό.

1) «Μεθοδολογία από προτίμηση εργαλείου»

• Παράδειγμα: «Θέλω να κάνω συνεντεύξεις γιατί μου αρέσει να μιλάω με κόσμο», ενώ το ερώτημα είναι «συσχετίζεται Χ με Υ;».
• Διόρθωση: Ξαναγράψε το ερώτημα με ρήμα δράσης και αντιστοίχισε εργαλείο στο ρήμα.

2) Ασαφείς έννοιες/μεταβλητές

• Παράδειγμα: «Οι φοιτητές αποδίδουν καλύτερα όταν είναι πιο motivαρισμένοι».
• Διόρθωση: Ορίσε «απόδοση» (π.χ. Μ.Ο. βαθμολογίας) και «κίνητρο» (π.χ. Academic Motivation Scale).

3) Δείγμα ευκολίας χωρίς σκέψη

• Παράδειγμα: «Θα στείλω φόρμα στα stories και όποιος θέλει απαντά».
• Διόρθωση: Καθόρισε κριτήρια ένταξης/αποκλεισμού, στόχους μεγέθους δείγματος και στρατηγική πρόσβασης.

4) Παράκαμψη δεοντολογίας

• Παράδειγμα: Συνεντεύξεις σε κλινική χωρίς έγκριση.
• Διόρθωση: Ρώτησε εγκαίρως για διαδικασίες άδειας, χρησιμοποίησε ανωνυμοποίηση και ενημερωμένη συγκατάθεση.

5) Υπεραισιόδοξο χρονοδιάγραμμα

• Παράδειγμα: «Μαζεύω 300 απαντήσεις σε δύο εβδομάδες τον Αύγουστο».
• Διόρθωση: Κάνε πιλοτική, πρόσθεσε buffer, ενεργοποίησε πολλαπλά κανάλια στρατολόγησης.

Πώς να καταλήξω τελικά: διαδικασία 7 βημάτων για σταθερή απόφαση;

Στόχευσε σε μια μικρή ακολουθία αποφάσεων που κλειδώνει μεθοδολογία χωρίς εκπλήξεις. Η διαδικασία βοηθά να τεκμηριώσεις στο κείμενο γιατί το σχέδιό σου είναι το κατάλληλο.

7 βήματα επιλογής μεθοδολογίας

1. Γράψε/ρύθμισε ερευνητικό ερώτημα με ρήμα (μετρώ/κατανοώ/συνθέτω).
2. Χαρτογράφησε απαιτούμενο τύπο δεδομένων (αριθμοί, κείμενα, έγγραφα).
3. Πρότεινε 2–3 εναλλακτικούς σχεδιασμούς που θα έφερναν αυτά τα δεδομένα.
4. Εκτίμησε πόρους/ρίσκα για κάθε εναλλακτική (χρόνος, πρόσβαση, δεοντολογία).
5. Πιλοτική μικρής κλίμακας (5 απαντήσεις ή 1–2 συνεντεύξεις).
6. Διάλεξε και τεκμηρίωσε γιατί απορρίφθηκαν οι άλλες επιλογές.
7. Κλείδωσε εργαλεία, δείγμα, ανάλυση και γράψε καθαρό πρωτόκολλο.

Παράδειγμα από νοσηλευτική (υγεία)

Ερώτημα: «Βελτιώνει η ενισχυμένη ενημέρωση εξιτηρίου τη συμμόρφωση ηλικιωμένων στη φαρμακευτική αγωγή;» → Ημι-πειραματική ποσοτική με προ/μετρήσεις, Χ=τύπος ενημέρωσης, Υ=συμμόρφωση (MMAS-8). Αν δεν έχεις πρόσβαση σε κλινική, εναλλακτική: ποιοτική με συνεντεύξεις για φραγμούς συμμόρφωσης.

Παράδειγμα από εκπαίδευση/διοίκηση

Ερώτημα: «Πόσο αποτελεσματικό είναι ένα online microlearning στην άμεση ανάκληση όρων;» → Ποσοτική με προ-τεστ/μετα-τεστ και A/B σύγκριση. Εναλλακτικά: «Πώς βιώνουν οι εκπαιδευόμενοι τη μικρο-μάθηση ως προς τον ρυθμό/φόρτο;» → Ποιοτική θεματική ανάλυση.

Weak vs Strong αντιστοίχιση ερωτήματος–μεθόδου

Εκδοχή	Διατύπωση
Αδύναμη	«Θα εξετάσω αν οι φοιτητές νιώθουν στρες και τι πιστεύουν για τα social media, με ένα google form και μερικές συνεντεύξεις.»
Δυνατή	«Στόχος: να ελέγξω τη συσχέτιση ωρών ημερήσιας χρήσης social media (self-report) με επίπεδα αντιλαμβανόμενου στρες (PSS-10) σε προπτυχιακούς. Σχέδιο: διατομεακή ποσοτική έρευνα με n≥180, ανάλυση Spearman/Pearson και έλεγχο ηλικίας/φύλου ως συγχυτικών.»

Πίνακας «πριν–μετά» εστίασης (συγκεκριμένα παραδείγματα)

Θέμα	Πριν (αόριστο)	Μετά (εστιασμένο με μέθοδο)
Εταιρική εκπαίδευση	«Επίδραση e-learning στην απόδοση»	«Διαφορά στο σκορ γνώσης (0–10) πριν/μετά μικρο-μάθηση 20’ σε 60 υπαλλήλους· paired t-test»
Δημόσια υγεία	«Διατροφή και ΔΜΣ»	«Συσχέτιση ημερήσιων μερίδων φρούτων/λαχανικών (FFQ) με ΔΜΣ σε 250 ενήλικες· γραμμική παλινδρόμηση»
Εκπαιδευτική ψυχολογία	«Κίνητρο και βαθμοί»	«Συσχέτιση υποκλίμακας intrinsic motivation (AMS) με Μ.Ο. εξαμήνου· Spearman, n≥150»

Μικρό μονοπάτι απόφασης για «επιλογή ερευνητικής μεθόδου»

• Αν χρειάζεσαι γενίκευση/μέτρηση → ποσοτική.
• Αν χρειάζεσαι βάθος/νόημα → ποιοτική.
• Αν χρειάζεσαι χαρτογράφηση/σύνθεση → θεωρητική/βιβλιογραφική.

Before you move on: επιλογή μεθοδολογίας checklist

• Έγραψα το ερευνητικό ερώτημα με σαφές ρήμα (μετρώ/κατανοώ/συνθέτω).
• Αντιστοίχισα τον τύπο δεδομένων που χρειάζομαι στο ερώτημα.
• Επέλεξα «είδος ερευνητικής μεθοδολογίας» (ποσοτική/ποιοτική/θεωρητική) και το τεκμηρίωσα.
• Όρισα μεταβλητές/δείκτες ή μονάδα ανάλυσης με επιχειρησιακούς ορισμούς.
• Έκτιμησα χρόνο, πρόσβαση στο δείγμα και δεξιότητες για κάθε εναλλακτική.
• Έκανα μικρή πιλοτική δοκιμή (≥5 απαντήσεις ή 1–2 συνεντεύξεις).
• Εξασφάλισα/προγραμμάτισα έγκριση δεοντολογίας όπου απαιτείται.
• Επέλεξα/επικύρωσα εργαλεία μέτρησης ή οδηγό συνέντευξης.
• Σχεδίασα ανάλυση (στατιστικό τεστ ή προσέγγιση κωδικοποίησης).
• Κατέγραψα γιατί απέρριψα άλλες μεθόδους (τεκμηρίωση επιλογής).
• Σύνδεσα κεφάλαιο μεθοδολογίας με περιορισμούς/ρίσκα.