Πώς γράφω περίληψη εργασίας: δομή, έκταση και τι κάνει κάθε πρόταση

Έχεις τελειώσει το κυρίως κείμενο, αλλά κάθε φορά που πας να «μαζέψεις» τα πάντα σε μια παράγραφο, είτε πετάς κρίσιμες λεπτομέρειες είτε γράφεις μισή σελίδα και δεν χωράει πουθενά. Ο επιβλέπων ζητά «συγκεκριμένα ευρήματα» χωρίς θεωρητικές αναλύσεις, ενώ η γραμματεία μετράει λέξεις και σε κόβει στα 250. Και το χειρότερο; Δεν ξέρεις ποια πρόταση πρέπει να πει τι — οπότε το abstract διαβάζεται σαν εισαγωγή.

Η περίληψη γίνεται εύκολη όταν την δεις σαν κλειδωμένη ακολουθία 5–6 προτάσεων με σαφείς ρόλους. Αντί για γενικότητες, θα γράψεις πλαίσιο/κενό, στόχο/ερώτημα, μέθοδο/δεδομένα, βασικά αποτελέσματα και τι σημαίνουν. Έτσι απαντάς γρήγορα σε ό,τι νοιάζει τον αναγνώστη — αν αξίζει να διαβάσει ολόκληρη την εργασία.

Η περίληψη συμπυκνώνει το θέμα, τον σκοπό, τη μέθοδο, τα βασικά ευρήματα και τη σημασία τους σε 150–250 λέξεις (εκτός αν ο οδηγός σπουδών ορίζει αλλιώς). Χτίσε την με σταθερή ακολουθία: πλαίσιο/κενό → στόχος/ερώτημα → μέθοδος/δείγμα → κύρια αποτελέσματα → τι σημαίνουν/συνεισφορά, και πρόσθεσε 3–5 λέξεις-κλειδιά όπου ζητούνται. Μία πρόταση για κάθε στοιχείο αρκεί: καθαρή, αντικειμενική γλώσσα, χωρίς παραπομπές και λεπτομέρειες ανάλυσης.

Σε αυτόν τον οδηγό

• Τι είναι η περίληψη και πόσες λέξεις έχει η περίληψη μιας ακαδημαϊκής εργασίας;
• Ποια πρόταση λέει τι μέσα στην περίληψη;
• Πώς διαφέρει μια δομημένη περίληψη από μια αφηγηματική;
• Πώς γράφω περίληψη εργασίας για ποσοτική, ποιοτική ή θεωρητική μελέτη;
• Πώς να διαλέξω λέξεις-κλειδιά και τίτλο για το abstract διπλωματικής εργασίας;
• Με ποια σειρά να γράψω την περίληψη και πόσο χρόνο να αφιερώσω;
• Τι παραδείγματα και πρότυπα βοηθούν;
• Ποια λάθη κάνουν οι φοιτητές συχνότερα όταν γράφουν περίληψη;
• Πώς να ελέγξω ποιότητα και πρωτοτυπία πριν παραδώσω;
• Πριν προχωρήσεις: λίστα ελέγχου περίληψης

Τι είναι η περίληψη και πόσες λέξεις έχει η περίληψη μιας ακαδημαϊκής εργασίας;

Η περίληψη είναι μια συμπυκνωμένη παράγραφος που απαντά στο «τι μελέτησες, γιατί, πώς, τι βρήκες και γιατί έχει σημασία». Στα περισσότερα προγράμματα προπτυχιακού/μεταπτυχιακού, η έκταση κυμαίνεται στις 150–250 λέξεις, εκτός αν ο οδηγός σπουδών ζητά συγκεκριμένο εύρος (π.χ. 200–300). Γράφεται συνήθως στο τέλος της συγγραφής, χωρίς βιβλιογραφικές παραπομπές, και σε ουδέτερη, αντικειμενική γλώσσα.

Σκοπός της περίληψης

• Να βοηθήσει τον/την αναγνώστη/ρια να κρίνει γρήγορα αν το κείμενο είναι σχετικό.
• Να δώσει την ουσία της μελέτης χωρίς αναλυτικές λεπτομέρειες.
• Να επιτρέψει την ευρετηρίαση με κατάλληλες λέξεις-κλειδιά.

Τύποι περίληψης: περιγραφική vs δομημένη περίληψη

• Περιγραφική (αφηγηματική): ενιαία παράγραφος με 5–6 προτάσεις.
• Δομημένη περίληψη: χωρισμένη σε μικρά τμήματα με επικεφαλίδες (π.χ. Σκοπός, Μέθοδος, Αποτελέσματα, Συμπεράσματα), συνηθισμένη σε επιστημονικά περιοδικά και σε ορισμένες σχολές υγείας.

Γλώσσα και τοποθέτηση

Στην Ελλάδα, πολλές σχολές ζητούν περίληψη στα Ελληνικά και αγγλικό abstract. Έλεγξε τον οδηγό σπουδών: σε διπλωματικές, το «abstract διπλωματικής εργασίας» συχνά συνοδεύεται από 3–5 λέξεις-κλειδιά κάτω από την περίληψη.

Ποια πρόταση λέει τι μέσα στην περίληψη;

Κράτα σταθερή ακολουθία: 1) πλαίσιο/πρόβλημα, 2) κενό/στόχος ή ερώτημα, 3) μέθοδος/υλικό, 4) βασικά ευρήματα, 5) τι σημαίνουν/συνεισφορά και, όπου χρειάζεται, 6) πρακτικές/θεωρητικές επιπτώσεις. Μία καθαρή πρόταση για κάθε στάδιο αρκεί. Απόφυγε ορισμούς και βιβλιογραφία: ο αναγνώστης ζητά συμπέρασμα, όχι διαδρομή.

Πρόταση 1: Πλαίσιο και πρόβλημα

Δώσε το θέμα σε μία γραμμή και ένα συγκεκριμένο πρόβλημα/χάσμα. Παράδειγμα: «Η εξ αποστάσεως διδασκαλία αύξησε την εξάρτηση από ψηφιακά εργαλεία, αλλά η επίδρασή τους στη συμμετοχή προπτυχιακών παραμένει ασαφής.»

Πρόταση 2: Στόχος ή ερευνητικό ερώτημα

Δήλωσε ξεκάθαρα τι διερευνάς. Παράδειγμα: «Στόχος της μελέτης είναι να εξετάσει τη σχέση μεταξύ ασύγχρονων ανακοινώσεων και συμμετοχής σε μαθήματα πρώτου έτους.» Για διατύπωση ερωτήματος, δες και τον οδηγό Από πολλές ιδέες σε ένα καθαρό ερευνητικό ερώτημα.

Πρόταση 3: Μέθοδος και δείγμα/υλικό

Πες τι έκανες ακριβώς: σχέδιο, δείγμα, εργαλεία. Παράδειγμα: «Διεξήχθη ποσοτική έρευνα με ερωτηματολόγιο σε 312 φοιτητές/τριες δύο τμημάτων, με κλίμακες Likert 1–5.»

Πρόταση 4: Βασικά αποτελέσματα

Δώσε 2–3 ευρήματα με κατεύθυνση και ισχύ, όχι τεχνικές λεπτομέρειες. Παράδειγμα: «Η συχνότητα ανακοινώσεων προέβλεψε θετικά τη συμμετοχή (β=0,28, p<.01), με ισχυρότερη επίδραση στους πρωτοετείς.»

Πρόταση 5: Τι σημαίνουν — συνεισφορά

Σύντομη ερμηνεία ή πρακτική συνέπεια. Παράδειγμα: «Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι οι στοχευμένες, τακτικές ανακοινώσεις αυξάνουν μετρήσιμα τη συμμετοχή, ενημερώνοντας τον σχεδιασμό μαθημάτων εξ αποστάσεως.»

Πρόταση 6 (προαιρετική): Επιπτώσεις/περιορισμοί

Σε διπλωματικές/μεταπτυχιακές, πρόσθεσε μια φράση για εφαρμογές ή περιορισμούς. Παράδειγμα: «Τα ευρήματα περιορίζονται σε δύο τμήματα και προτείνεται πειραματικός έλεγχος σε ευρύτερο δείγμα.»

Πώς διαφέρει μια δομημένη περίληψη από μια αφηγηματική;

Μια δομημένη περίληψη χωρίζεται σε σύντομα τμήματα με επικεφαλίδες (Σκοπός, Μέθοδος, Αποτελέσματα, Συμπεράσματα), ενώ η αφηγηματική είναι ενιαία παράγραφος που ακολουθεί την ίδια λογική χωρίς επικεφαλίδες. Η δομημένη μορφή σε «σπάει» να απαντήσεις ξεκάθαρα σε κάθε ερώτημα, γι’ αυτό συχνά ζητείται σε σχολές υγείας. Αν δεν αναφέρεται ρητά, η αφηγηματική είναι αποδεκτή, αρκεί να καλύπτει τα ίδια σημεία.

Πότε ζητείται δομημένη περίληψη

• Δημοσιεύσεις/συνέδρια και αρκετά μεταπτυχιακά στην υγεία/νοσηλευτική.
• Όταν το πρότυπο (template) έχει ρητά πεδία ή όρια λέξεων ανά ενότητα.
• Αν ο οδηγός σπουδών κάνει αναφορά σε «δομημένη περίληψη».

Σύγκριση με παραδείγματα

Στοιχείο	Αφηγηματική περίληψη (ενιαία παράγραφος)	Δομημένη περίληψη (με επικεφαλίδες)
Σκοπός	«Εξετάζουμε τη σχέση μεταξύ εργασιακής ευελιξίας και πρόθεσης αποχώρησης σε νεοεισερχόμενους.»	Σκοπός: Να εκτιμηθεί η σχέση μεταξύ ευελιξίας ωραρίου και πρόθεσης αποχώρησης σε νεοπροσληφθέντες.
Μέθοδος	«Διεξήχθη έρευνα με 245 εργαζόμενους, ανάλυση παλινδρόμησης.»	Μέθοδος: Διατομεακή έρευνα (n=245), παλινδρόμηση OLS.
Αποτελέσματα	«Η ευελιξία σχετίστηκε αρνητικά με την πρόθεση αποχώρησης.»	Αποτελέσματα: Αρνητική συσχέτιση (β=-0,31, p<.01).
Συμπεράσματα	«Η ευελιξία μπορεί να μειώσει την αποχώρηση αρχαρίων.»	Συμπεράσματα: Συνιστάται πιλοτική εφαρμογή ευέλικτων ωραρίων.

Πρακτική σύσταση

Αν επιλέγεις μόνος/η μορφή, προτίμησε την αφηγηματική με καθαρά σηματοδοτημένες προτάσεις. Αν έχεις χώρο, μπορείς να ενσωματώσεις μικρά «σήματα» (π.χ. «Στόχος: …», «Μέθοδος: …») χωρίς να το μετατρέψεις σε δομημένη περίληψη.

Πώς γράφω περίληψη εργασίας για ποσοτική, ποιοτική ή θεωρητική μελέτη;

Η λογική (γιατί–τι–πώς–τι βρέθηκε–τι σημαίνει) μένει ίδια, αλλά αλλάζει το είδος λεπτομερειών. Στην ποσοτική, δώσε σχέδιο, δείγμα, βασικούς δείκτες/κατευθύνσεις. Στην ποιοτική, δώσε πλαίσιο, συμμετέχοντες, μέθοδο συλλογής/ανάλυσης και 2–3 κεντρικά θέματα. Στη θεωρητική/βιβλιογραφική, δώσε το κενό, τα κριτήρια ανασκόπησης/πλαίσια και την κύρια συνθετική συμβολή.

Ποσοτική έρευνα: τι να μπει

• Σχέδιο (διατομεακή, πειραματική), δείγμα (n, χαρακτηριστικά), όργανα μέτρησης, ανάλυση (π.χ. παλινδρόμηση).
• Ευρήματα ως κατευθύνσεις και βασικοί δείκτες (όχι πλήρεις πίνακες).

Παράδειγμα (Κοινωνικές Επιστήμες/Ψυχολογία): «Διατομεακή μελέτη σε 418 φοιτητές έδειξε ότι το ακαδημαϊκό άγχος προέβλεπε τη χρήση αναβλητικών στρατηγικών (β=0,35, p<.001), με μερική μεσολάβηση της αυτοαποτελεσματικότητας.»

Ποιοτική έρευνα: τι να μπει

• Μέθοδος (ημι-δομημένες συνεντεύξεις/ομάδες), συμμετέχοντες (ποιοι, πόσοι), ανάλυση (θεματική/φαινομενολογική), 2–3 κεντρικά θέματα.

Παράδειγμα (Υγεία/Νοσηλευτική): «Δώδεκα ηλικιωμένοι με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια περιέγραψαν τρία θέματα για τη συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή: φόβος παρενεργειών, σύγχυση οδηγιών, και ρόλος φροντιστή.»

Για διαδικασία συνεντεύξεων και διασφάλιση ποιότητας δεδομένων, δες: Από τον οδηγό ερωτήσεων στη διασφάλιση δεδομένων: 5 βήματα συνέντευξης.

Θεωρητική/βιβλιογραφική εργασία: τι να μπει

• Κενό/πρόβλημα στη βιβλιογραφία, κριτήρια ανασκόπησης ή κύρια ρεύματα θεωρίας, τι συνθέτεις/προτείνεις.

Παράδειγμα (Διοίκηση/Εκπαίδευση): «Συνθέτοντας 42 μελέτες για την μικρο-μάθηση στο onboarding, προτείνουμε πλαίσιο σχεδιασμού τριών σταδίων που εξηγεί γιατί τα μικρά «μαθήματα» ενισχύουν την ανάκληση και την έγκαιρη απόδοση.»

Πότε να αναφέρεις υποθέσεις

Αν οι υποθέσεις οδήγησαν την ανάλυση, μπορείς να συνοψίσεις: «Επιβεβαιώθηκαν οι Η1–Η2, απορρίφθηκε η Η3». Για διατύπωση, δες Από τον σκοπό στους στόχους και τις υποθέσεις.

Πώς να διαλέξω λέξεις-κλειδιά και τίτλο για το abstract διπλωματικής εργασίας;

Επίλεξε 3–5 λέξεις-κλειδιά που ταιριάζουν με το θέμα, τη μέθοδο και το πλαίσιο (π.χ. «εξ αποστάσεως μάθηση», «συμμετοχή φοιτητών», «ερωτηματολόγιο»). Ο τίτλος του abstract πρέπει να ταυτίζεται με τον τίτλο της εργασίας ή να είναι σχεδόν ίδιος, περιεκτικός και συγκεκριμένος. Απόφυγε γενικότητες: πρόσθεσε πληθυσμό/πλαίσιο/μέθοδο όπου γίνεται («…μια διατομεακή μελέτη σε πρωτοετείς»).

Μικρή διαδικασία επιλογής λέξεων-κλειδιών

1. Γράψε 10 υποψήφιες λέξεις που θα έψαχνες εσύ στο Scholar για το θέμα σου.
2. Κράτα 2–3 θεματικές (π.χ. «επαγγελματική εξουθένωση», «νοσηλευτές») και 1–2 μεθοδολογικές («ποιοτική συνέντευξη», «θεματική ανάλυση»).
3. Απόφυγε πολύ γενικούς όρους («έρευνα», «εκπαίδευση») ή εσωτερικά ονόματα εργαλείων.
4. Ταξινόμησε από πιο γενική σε πιο ειδική και διάλεξε 3–5.

Παράδειγμα επιλογής

Θέμα: προσκόλληση στη φαρμακευτική αγωγή μετά από εξιτήριο. Λέξεις-κλειδιά: «συμμόρφωση ασθενών», «κατ’ οίκον φροντίδα», «ηλικιωμένοι», «νοσηλευτική παρακολούθηση», «ημι-δομημένες συνεντεύξεις».

Με ποια σειρά να γράψω την περίληψη και πόσο χρόνο να αφιερώσω;

Σχέδιασε την περίληψη αφού «κλειδώσουν» η Εισαγωγή, η Μέθοδος και τα Αποτελέσματα, αλλά πριν την τελική Δεύτερη Ανάγνωση. Δώσε 60–90 λεπτά για την πρώτη έκδοση και 30–40 για τη γυάλισμα/μέτρηση λέξεων. Αν έχεις και αγγλικό abstract, γράψε πρώτα στη γλώσσα που χειρίζεσαι καλύτερα και μετά προσαρμόσου.

Μια πρακτική ροή 5 βημάτων

1. Σημείωσε 1–2 bullets για κάθε ενότητα (πλαίσιο, στόχος, μέθοδος, ευρήματα, σημασία).
2. Μετέτρεψέ τα σε 5–6 προτάσεις 20–30 λέξεων η καθεμία.
3. Σβήσε λεπτομέρειες ανάλυσης/παραπομπές.
4. Μέτρησε λέξεις και συμπίεσε συνώνυμα/αχρείαστα επίθετα.
5. Δώσε σε συμφοιτητή/τρια να πει «τι κατάλαβε».

Χρονικά όρια

• Αν είσαι στο όριο λέξεων, γράψε πρώτα 300 λέξεις και μετά συμπίεσε στα 200. Η συμπίεση βελτιώνει καθαρότητα.
• Φύλαξε 10’ για τις λέξεις-κλειδιά και 5’ για ορθογραφικό/τονισμό.

Τι παραδείγματα και πρότυπα βοηθούν;

Ένα καλό «παράδειγμα περίληψης πτυχιακής» δείχνει καθαρή ακολουθία και συγκεκριμένα ευρήματα. Παρακάτω θα δεις ένα αδύναμο/ισχυρό ζευγάρι και μικρά κλαδικά δείγματα.

Αδύναμο vs ισχυρό παράδειγμα (κοινωνικές επιστήμες, ποσοτική)

Αδύναμο: «Η παρούσα εργασία ασχολείται με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τους φοιτητές. Γίνεται ανασκόπηση και έρευνα. Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται και συζητούνται. Τέλος, διατυπώνονται προτάσεις για μελλοντική έρευνα.»

Ισχυρό: «Εξετάζουμε κατά πόσο η ημερήσια έκθεση σε σύντομα βίντεο σχετίζεται με τη διάσπαση προσοχής σε προπτυχιακούς/ές. Διατομεακή έρευνα σε 562 φοιτητές/τριες δύο ΑΕΙ χρησιμοποίησε επαληθευμένες κλίμακες διάσπασης και αυτό-αναφορές χρήσης. Η υψηλή έκθεση (>90 λεπτά/ημέρα) σχετίστηκε με αυξημένη διάσπαση (β=0,29, p<.001), με μερική μεσολάβηση της αντιλαμβανόμενης πολυδιεργασίας. Ευρήματα υποδεικνύουν ότι ο σχεδιασμός μαθημάτων πρέπει να μειώνει την παράλληλη κατανάλωση βίντεο και να ενισχύει δομημένες παύσεις συγκέντρωσης.»

Παράδειγμα (Υγεία/Νοσηλευτική, ποιοτική)

«Στόχος ήταν να διερευνηθεί πώς ηλικιωμένοι μετά από εξιτήριο τηρούν οδηγίες φαρμακευτικής αγωγής. Πραγματοποιήθηκαν 15 ημι-δομημένες συνεντεύξεις με ασθενείς 70+ ετών και φροντιστές, με θεματική ανάλυση. Αναδείχθηκαν τρία θέματα: ασάφεια δοσολογίας, φόβος παρενεργειών και κρίσιμος ρόλος της τηλεφωνικής υπενθύμισης από νοσηλευτές. Τα ευρήματα στηρίζουν τη θέσπιση σύντομων, εξατομικευμένων follow-ups 48–72 ώρες μετά το εξιτήριο.»

Παράδειγμα (Διοίκηση/Business, θεωρητική/συνθετική)

«Απαντώντας στο κενό μεταξύ hybrid εργασίας και διατήρησης ταλέντου, συνθέτουμε 38 μελέτες και προτείνουμε εννοιολογικό μοντέλο τριών διαστάσεων (αυτονομία, συγχρονισμός, ανήκειν). Το πλαίσιο εξηγεί γιατί συνδυασμοί υψηλής αυτονομίας με χαμηλό συγχρονισμό αυξάνουν ρίσκο απομόνωσης, προτείνοντας πολιτικές «συγχρονισμένων παραθύρων» δύο φορές την εβδομάδα για νέες ομάδες.»

Για το πώς να «στήνεις» ευρήματα σε καθαρή συνεισφορά, δες Σύνθεση ευρημάτων σε έναν πυρήνα συνεισφοράς και Σύνθεση ευρημάτων, βιβλιογραφίας και περιορισμών.

Ποια λάθη κάνουν οι φοιτητές συχνότερα όταν γράφουν περίληψη;

Οι πιο συνηθισμένες παγίδες είναι η γενικολογία, οι «κρυμμένες» μέθοδοι, και η απουσία καθαρών αποτελεσμάτων. Ακολουθούν συγκεκριμένα παραδείγματα και διορθώσεις.

Πέντε συγκεκριμένα λάθη και πώς να τα διορθώσεις

1. Λάθος: Γενική υπόσχεση χωρίς στόχο
   Παράδειγμα: «Η εργασία εξετάζει την εκπαίδευση και την τεχνολογία.»
   Διόρθωση: «Εξετάζει πώς οι ασύγχρονες αναρτήσεις επηρεάζουν τη συμμετοχή πρωτοετών σε μαθήματα Πληροφορικής.»

2. Λάθος: Αόριστη μέθοδος
   Παράδειγμα: «Έγινε έρευνα με ερωτηματολόγιο.»
   Διόρθωση: «Διατομεακή έρευνα με ερωτηματολόγιο 24 ερωτήσεων σε 312 φοιτητές δύο τμημάτων.»

3. Λάθος: Απουσία αποτελεσμάτων
   Παράδειγμα: «Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται και σχολιάζονται.»
   Διόρθωση: «Η αυξημένη εβδομαδιαία συμμετοχή σχετίστηκε με υψηλότερες βαθμολογίες τελικής εξέτασης (β=0,22, p=.02).»

4. Λάθος: Θεωρητικές αναδρομές και παραπομπές
   Παράδειγμα: «Σύμφωνα με τον Smith (2019), η μάθηση είναι…»
   Διόρθωση: Στην περίληψη δεν μπαίνουν παραπομπές· κράτα μόνο την ουσία της δικής σου μελέτης.

5. Λάθος: «Διαρροή» λεπτομερειών ανάλυσης
   Παράδειγμα: «Χρησιμοποιήθηκε Shapiro–Wilk, Box’s M, έλεγχος ετεροσκεδαστικότητας…»
   Διόρθωση: «Ανάλυση παλινδρόμησης με ελέγχους προϋποθέσεων» αρκεί — τα τεχνικά μένουν στη Μεθοδολογία.

Πώς να ελέγξω ποιότητα και πρωτοτυπία πριν παραδώσω;

Κανόνας: η περίληψη πρέπει να διαβάζεται «μόνη της» και να ταιριάζει ακριβώς με τίτλο, στόχους, μέθοδο και κύρια ευρήματα του κυρίως κειμένου. Έλεγξε επίσης την πρωτοτυπία διατύπωσης και την ακρίβεια αριθμών/ονομάτων. Μικρές αλλαγές στον τίτλο ή στη φρασεολογία μπορεί να «σπάνε» τη συνοχή.

Τεστ γρήγορης ποιότητας

• Ζήτα από συμφοιτητή/τρια να διαβάσει μόνο την περίληψη και να πει: θέμα, μέθοδο, δύο ευρήματα, σημασία.
• Άλλαξε δύο λέξεις στον τίτλο; Βεβαιώσου ότι η περίληψη δεν «λέει» κάτι παλιό (π.χ. άλλον n).
• Δείκτες/πλήθη: χρησιμοποίησε τα ίδια νούμερα που φαίνονται στα Αποτελέσματα.
• Πρωτοτυπία: ξαναγράψε εκ νέου περίοδο που μοιάζει copy-paste από το σώμα.

Αποφόρτιση λεπτομερειών

Κόψε επίθετα και εσωτερικές φράσεις («σε ένα πλαίσιο όπου…») και προτίμησε ρήματα δράσης («βρήκαμε», «προέβλεψε»). Αν είσαι στα όρια λέξεων, διάλεξε: κάθε λέξη να προσθέτει πληροφορία.

Πριν προχωρήσεις: λίστα ελέγχου περίληψης

• Η περίληψη απαντά καθαρά: γιατί–τι–πώς–τι βρέθηκε–τι σημαίνει.
• Η έκταση είναι εντός των ορίων (π.χ. 150–250 λέξεις).
• Υπάρχει μία πρόταση για μέθοδο/δείγμα με συγκεκριμένο n/πλαίσιο.
• Τα αποτελέσματα δηλώνονται με κατεύθυνση/δείκτες, χωρίς πίνακες.
• Η σημασία/συνεισφορά αποτυπώνεται σε 1 πρόταση.
• Δεν υπάρχουν βιβλιογραφικές παραπομπές ή περιττά τεχνικά.
• Ο τίτλος ταιριάζει πλήρως με το περιεχόμενο.
• Έβαλα 3–5 στοχευμένες λέξεις-κλειδιά όπου ζητούνται.
• Οι αριθμοί/μεταβλητές συμφωνούν με τα Κεφάλαια Μεθόδου/Αποτελεσμάτων.
• Δόθηκε σε τρίτο άτομο και μπόρεσε να πει δύο βασικά ευρήματα.
• Έκανα τελικό ορθογραφικό/τονισμό.